เทศบาลนครนครปฐม เดิมมีฐานะเป็นสุขาภิบาล จัดตั้งตามพระราชบัญญัติจัดการ สุขาภิบาลตามหัวเมือง รัตนโกสินทร์ศก 127 เมื่อปี พ.ศ. 2453 ต่อมาเมื่อมีการตราพระราชบัญญัติจัดระเบียบเทศบาล พ.ศ. 2476 แล้ว จึงมีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองนครปฐม พ.ศ. 2478 มีพื้นที่ในความรับผิดชอบในขณะจัดตั้งประมาณ 5.28 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ในตำบลพระปฐมเจดีย์ทั้งตำบล ต่อมาได้มีการขยายเขตเพิ่ม เนื่องจากท้องที่นอกเขตเทศบาลได้เจริญและมีชุมชนหนาแน่น โดยมีพื้นที่ในความรับผิดชอบของเทศบาลฯ ทั้งสิ้น 19.85 ตารางกิโลเมตร ปัจจุบันชุมชนเมืองได้ขยายตัวและมีความเจริญขึ้น ทำให้ประชาชนมีความต้องการด้านบริการสาธารณะเพิ่มมากขึ้น ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2542 เทศบาลเมืองนครปฐมได้รับการเปลี่ยนฐานะเทศบาลเมือง เป็นเทศบาลนคร เพื่อให้สามารถบริหารกิจการและทำนุบำรุงท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุด โดยในปัจจุบันในเขตเทศบาลนครนครปฐม มีประชากร ประมาณ 93,523 คน (ข้อมูลเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2547) เป็นชาย 45,114 คน เป็นหญิง 48,409 คน จำนวนบ้าน 28,978 คน